Nhìn thẳng vào những “nút thắt”

Thực tiễn triển khai cho thấy, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay chính là “độ trễ của thể chế”. Nhiều quy định pháp luật vẫn vận hành theo tư duy mô hình 3 cấp, dẫn đến sự lúng túng trong phân định thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Có những việc “không ai dám quyết”, cũng có những việc “nhiều nơi cùng làm”, làm giảm hiệu quả quản lý và kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Ở chiều ngược lại, khi không còn cấp huyện, áp lực công việc dồn mạnh về cấp xã. Từ những lĩnh vực quen thuộc như hộ tịch, chứng thực, đến các lĩnh vực phức tạp như môi trường, kinh tế, đất đai, xây dựng, đầu tư… đều gia tăng cả về số lượng và tính chất. Trong khi đó, năng lực tổ chức thực hiện và điều kiện bảo đảm chưa theo kịp, khiến không ít địa phương cấp xã rơi vào tình trạng quá tải cục bộ.

Một “điểm nghẽn mềm” nhưng lại có tính quyết định chính là chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Khi thẩm quyền tăng lên nhưng năng lực chưa tương xứng, cộng với tâm lý e ngại trách nhiệm, đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực thi công vụ.

Đáng chú ý, trong bối cảnh chuyển đổi số là trụ cột của cải cách hành chính, thì hạ tầng số và dữ liệu lại đang là “điểm nghẽn cứng”. Hệ thống chưa liên thông, dữ liệu còn phân tán, thiếu chia sẻ khiến việc giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử chưa đạt kỳ vọng.

Bên cạnh đó, việc cải cách thủ tục hành chính chưa thực chất, vẫn còn tình trạng “bình mới, rượu cũ”; cơ chế phối hợp chưa rõ ràng; nguồn lực đầu tư còn hạn chế… đang tạo ra những lực cản không nhỏ đối với mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ.

Chuyển biến bước đầu - tín hiệu tích cực

Dù còn nhiều khó khăn, nhưng điều đáng ghi nhận là Nghệ An đã không né tránh vấn đề, mà đang chủ động “nhận diện đúng – hành động sớm”.  Các cấp, ngành đã tăng cường rà soát, điều chỉnh quy trình, bước đầu tháo gỡ những vướng mắc trong phân cấp, ủy quyền. Nhiều địa phương đã chủ động bố trí lại nhân lực, nâng cao vai trò của cấp xã trong giải quyết thủ tục hành chính, từng bước thích ứng với mô hình mới.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, tỉnh đã đẩy mạnh số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính, mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, qua đó giảm áp lực cho bộ máy và nâng cao tính minh bạch.

Kỷ luật, kỷ cương hành chính tiếp tục được siết chặt; trách nhiệm người đứng đầu được đề cao hơn. Đây chính là những yếu tố nền tảng tạo chuyển biến thực chất, dù còn từng bước.

Gỡ điểm nghẽn - tạo đột phá từ cơ sở

Từ thực tiễn đặt ra, vấn đề không chỉ là nhận diện khó khăn, mà quan trọng hơn là cách tháo gỡ một cách căn cơ, đồng bộ và quyết liệt.

Trước hết, cần đẩy nhanh hoàn thiện thể chế, coi đây là “chìa khóa của chìa khóa”. Phân cấp, phân quyền phải thực chất, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, đi đôi với kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Cùng với đó, phải xác định cấp xã là “mắt xích trung tâm” của mô hình mới. Do đó, việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp xã không chỉ là giải pháp, mà là yêu cầu bắt buộc.

Đặc biệt, cần tạo đột phá mạnh mẽ về chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, liên thông từ tỉnh đến cơ sở, bảo đảm “một lần nhập liệu - nhiều lần sử dụng”. Đây sẽ là giải pháp căn cơ để giảm tải cho bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ.

Song song với đó là tái cấu trúc thực chất thủ tục hành chính, cắt giảm tối đa khâu trung gian; siết chặt kỷ luật hành chính; đồng thời bảo đảm đủ nguồn lực cho cấp cơ sở – nơi trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Niềm tin từ quyết tâm hành động

Cải cách hành chính trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một hành trình khó, đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Những “điểm nghẽn” hôm nay, nếu được tháo gỡ đúng hướng, sẽ trở thành động lực cho những bước phát triển đột phá ngày mai. Với cách làm quyết liệt, bài bản và thực chất, Nghệ An hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp - đúng với tinh thần “lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng làm thước đo”.

                                                                                                           Dương Danh Vỹ

                                                                                  Trưởng phòng CCHC và VTLT – Sở Nội vụ