Có những hành trình lịch sử không ồn ào nhưng bền bỉ theo năm tháng; có những đóng góp thầm lặng nhưng mang giá trị lâu dài, làm nền tảng cho quản lý nhà nước, nghiên cứu lịch sử và gìn giữ ký ức dân tộc. Công tác văn thư, lưu trữ là một lĩnh vực như thế - âm thầm lặng lẽ nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động bộ máy hành chính và đời sống xã hội.

Cách đây tròn 80 năm, ngày 03/01/1946, trong những ngày đầu của chính quyền cách mạng non trẻ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành Thông đạt số 01/C-VP, khẳng định: “Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt đối với phương diện kiến thiết quốc gia”. Văn bản ngắn gọn nhưng mang tính định hướng chiến lược, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của ngành Lưu trữ Việt Nam.

Từ dấu mốc đó, công tác lưu trữ không ngừng được củng cố và hoàn thiện qua các thời kỳ. Việc Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 03/01 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam, cùng với việc ban hành Luật Lưu trữ năm 2024, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò then chốt của công tác lưu trữ trong giai đoạn mới; tạo hành lang pháp lý đồng bộ để ngành Nội vụ thực hiện tốt chức năng tham mưu, quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

 Thông đạt số 1-C/VP ngày 03/01/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Luật Lưu trữ 2024

Tài liệu lưu trữ không chỉ là những trang giấy của quá khứ, mà là nguồn thông tin chính thống phản ánh toàn diện quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của các cấp chính quyền. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân; đồng thời là nguồn sử liệu gốc phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số, tài liệu lưu trữ - đặc biệt là tài liệu lưu trữ điện tử - ngày càng trở thành nguồn dữ liệu nền tảng. Quản lý khoa học hồ sơ, tài liệu từ khâu hình thành, xử lý, lưu trữ đến khai thác, sử dụng là yêu cầu bắt buộc, trong đó vai trò tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ giữ vị trí trung tâm.

Hòa chung dòng chảy phát triển của ngành Lưu trữ cả nước, công tác văn thư, lưu trữ của tỉnh Nghệ An những năm qua có nhiều chuyển biến tích cực. Dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh, sự  tham mưu của Sở Nội vụ, hệ thống tổ chức và công tác quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ từng bước được kiện toàn, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và phát triển của tỉnh.

Trải qua các giai đoạn phát triển với những mô hình tổ chức khác nhau: từ Phòng Lưu trữ thuộc Văn phòng UBND tỉnh (1976-1999), Trung tâm Lưu trữ (1999-2010), Chi cục Văn thư Lưu trữ (2011-2023) và đến nay, chức năng quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ trên địa bàn tỉnh được giao Sở Nội vụ trực tiếp thực hiện là phòng Cải cách hành chính và Văn thư lưu trữ; bên cạnh đó Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh thực hiện nhiệm vụ sự nghiệp công lập gồm thu thập, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ lịch sử. Việc phân định rõ chức năng quản lý và hoạt động sự nghiệp đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác lưu trữ trên địa bàn.

Thời gian gần đây, công tác văn thư, lưu trữ của tỉnh đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hoạt động chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở; nhiều cơ quan, đơn vị quan tâm bố trí cán bộ làm công tác văn thư, lưu trữ; công tác chỉnh lý, thu thập, bảo quản tài liệu được đẩy mạnh; nhiều khối tài liệu tồn đọng qua các thời kỳ được xử lý khoa học, tạo thuận lợi cho việc khai thác, sử dụng.

Song song với đó, công tác hiện đại hóa được chú trọng, từng bước triển khai số hóa tài liệu, quản lý hồ sơ điện tử; đội ngũ cán bộ làm công tác văn thư, lưu trữ ngày càng được nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu của nền hành chính hiện đại. Nhiều cơ quan, địa phương đã quan tâm đầu tư kho tàng, trang thiết bị bảo quản, góp phần bảo đảm an toàn tài liệu lưu trữ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác lưu trữ của tỉnh vẫn còn không ít khó khăn. Khối lượng tài liệu tồn đọng lớn, nhân lực làm công tác lưu trữ còn mỏng, nhiều nơi kiêm nhiệm; một số kho lưu trữ chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc chuyển từ lưu trữ truyền thống sang lưu trữ số đặt ra nhiều yêu cầu mới về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và phương thức quản lý.

Cùng với đó, việc thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác kiểm kê, chỉnh lý, bảo quản an toàn hồ sơ, tài liệu - một nhiệm vụ mà vai trò tham mưu, hướng dẫn và kiểm tra của Sở Nội vụ có ý nghĩa quyết định.

80 năm Ngày Lưu trữ Việt Nam là dịp để nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển của ngành Lưu trữ; đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của công tác văn thư, lưu trữ trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội.

Gìn giữ quá khứ - quản lý hiện tại - kiến tạo tương lai: đó không chỉ là khẩu hiệu, mà là yêu cầu xuyên suốt đối với công tác văn thư, lưu trữ trong giai đoạn mới. Giữ gìn và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ chính là giữ gìn ký ức của Đảng, của Nhà nước và của Nhân dân; là cơ sở bảo đảm tính liên tục, minh bạch trong quản lý nhà nước; là nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, vì Nhân dân phục vụ.

Phát huy truyền thống 80 năm Ngày Lưu trữ Việt Nam, với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ làm công tác văn thư, lưu trữ, ngành Nội vụ Nghệ An quyết tâm xây dựng nền lưu trữ hiện đại, an toàn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của Chính phủ số, xã hội số và sự phát triển bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới./.

Hà Thị Hiền - Phòng CCHC&VTLT

Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An